|
Başbakanlık (Hazine Müsteşarlığı)’tan:
EMEKLİLİK GÖZETİM MERKEZİ ÇALIŞMA ESASLARI
YÖNETMELİĞİ
BİRİNCİ
BÖLÜM
Amaç ve Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
ve kapsam
MADDE
1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı,
bireysel emeklilik sisteminin güvenli ve etkin biçimde işletilmesini
sağlamak ve katılımcıların hak ve menfaatlerini korumak üzere Müsteşarlıkça
görevlendirilen emeklilik gözetim merkezinin çalışma esas ve usullerini
düzenlemektir.
Dayanak
MADDE
2 – (1) Bu Yönetmelik, 28/3/2001
tarihli ve 4632 sayılı Bireysel Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununun 20/A maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE
3 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Emeklilik gözetim
merkezi: Müsteşarlıkça şirketlerin
gözetimi ile ilgili olarak görevlendirilen tüzel kişiyi,
b) Fon: Emeklilik yatırım
fonunu,
c) Kanun: 4632 sayılı Bireysel
Emeklilik Tasarruf ve Yatırım Sistemi Kanununu,
ç) Katılımcı: Emeklilik
sözleşmesine göre ad ve hesabına bireysel emeklilik hesabı açılan fiil
ehliyetine sahip gerçek kişiyi,
d) Kurul: Sermaye Piyasası
Kurulunu,
e) Müsteşarlık: Hazine
Müsteşarlığını,
f) Şirket: Kanuna göre kurulan
emeklilik şirketini,
ifade
eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Teşkilat Yapısı
Emeklilik
gözetim merkezi
MADDE
4 – (1) Müsteşarlık özel hukuk
hükümlerine göre kurulmuş bir tüzel kişiyi emeklilik gözetim merkezi olarak
görevlendirir.
(2) Emeklilik gözetim
merkezinin sermayesinin en az yüzde elli birinin şirketlere ait olması ve
her şirketin eşit hisseye sahip bulunması zorunludur. Emeklilik gözetim
merkezinin hisseleri nama yazılıdır.
(3) Müsteşarlık dışındaki
hissedarlardan hisse devralmak suretiyle veya yapılacak sermaye artışı ile
yeni hisseler ihdas edilmesi yoluyla emeklilik gözetim merkezine ortak
olunur. Hisse devri emeklilik gözetim merkezi ana sözleşmesinde belirlenen
usullere göre yapılır.
Ana
sözleşme
MADDE
5 – (1) Emeklilik gözetim
merkezinin ana sözleşmesinde ve ana sözleşme değişikliklerinde
Müsteşarlığın uygun görüşü aranır. Müsteşarlıkça uygun görülmeyen
değişiklik tasarıları genel kurul gündemine alınamaz ve görüşülemez.
Ticaret sicil memuru, Müsteşarlığın uygun görüşü olmaksızın ana sözleşme
değişikliklerini Ticaret Siciline tescil edemez.
Yönetim
kurulu ve teşkilat
MADDE
6 – (1) Yönetim kurulu, emeklilik
gözetim merkezinin yönetim ve temsil organıdır. Yönetim kurulu,
Müsteşarlıkça atanan bir temsilci, diğer hissedarların seçtiği birer
temsilci ve emeklilik gözetim merkezi genel müdüründen oluşur.
(2) Müsteşarlık temsilcisinin
asgari on yıl kamu hizmetine ve bireysel emeklilik alanında deneyime sahip
olması gerekir. Diğer hissedarları temsil eden yönetim kurulu üyelerinin,
temsil ettikleri kurum veya kuruluşlarda yönetim kurulu üyesi veya genel
müdür unvanlarından birini taşıması gerekir.
(3) Yönetim
kurulu üyelerinin, temsil ettikleri kurum veya kuruluşlardaki
görevlerinden ayrılmaları durumunda bu kişilerin yönetim kurulu üyeliği
sona erer.
(4) Emeklilik gözetim merkezi
genel müdürü, yönetim kurulu üyelerinin önerdiği aday veya adaylar
arasından, Müsteşarlığın uygun görüşü alınarak yönetim kurulunca atanır.
(5) Denetim
kurulu üyelerinin, genel müdür ve varsa genel müdür yardımcılarının,
mevzuat uyarınca şirket denetim kurulu üyeleri, genel müdür ve genel müdür
yardımcılarında aranan nitelikleri taşıması gerekir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Görevler ve Çalışma Esasları
Günlük
gözetim ve denetim
MADDE
7 – (1) Emeklilik gözetim merkezi,
şirketlerin ve bireysel emeklilik aracılarının faaliyetlerinin veri tabanı
esaslı günlük gözetim ve denetiminin Müsteşarlıkça yapılabilmesini teminen aşağıdaki faaliyetlerde bulunur.
a) Şirketlerden gözetime esas
verileri toplar, veri tabanı kayıtlarını konsolide
eder, bu kayıtları elektronik ortamda saklar, standart bir veri tabanı
desenine dayalı bireysel emeklilik sistemi elektronik veri ambarını
oluşturur ve depolanan verilerin güvenliğini sağlar. Standart hale
getirilmiş verileri belirlediği yazılım unsurları ile sorgulayarak
katılımcının bireysel emeklilik hesabı ile ilgili bilgileri şirket
kayıtlarına paralel olarak üretmeyi sağlar.
b) Şirketlerin gözetime esas
verilerini, Müsteşarlıkça belirlenen esaslara göre, güvenli hatlar
üzerinden, tahsis ettiği elektronik
alanlara şirketlerce verilerin yüklenmesi suretiyle toplar.
c) Bireysel emeklilik
hesaplarına ilişkin iş ve işlemlerin gözetimini, bireysel emeklilik sistemi
elektronik veri ambarına gün sonu itibarıyla şirketlerce iletilen veriler
üzerinden, mevzuatta tanımlanmış esaslara, emeklilik sözleşmelerine ve
emeklilik planlarına uygunluğunu sınayan yazılım temelli doğrulama
kuralları ile gerçekleştirir. Doğrulama kuralları ile kontrol edilecek
parametreleri şirketlere bildirir.
ç) Şirketlerin gözetime esas
verilerinin mali tablolardaki veriler ile tutarlılığının kontrol edilmesi
amacıyla Müsteşarlıkça uygun görülen yöntemlerle mali tablolardaki ilgili
verileri toplar ve konsolide eder. Bu veriler
arasındaki tutarsızlıkları Müsteşarlığa raporlar.
d) Müsteşarlıkça istenen
bilgilerle sınırlı kalmak kaydıyla, gerektiğinde şirketin veri tabanı
kayıtlarına erişip kaynakta doğrulama işlemi yapabilir. Bu işlemi, güvenli
hatlar üzerinden şirketin veri tabanına veya bu amaçla özel olarak
hazırlanmış ara birimler üzerinden ayna veri tabanına veyahut söz konusu
veri tabanının uygun bir elektronik görünümüne erişerek gerçekleştirir.
e) Verimli iletişim ve
gözetimin sağlanmasını teminen, iletişim protokolü ve benzeri teknik
uygulama esaslarında yapılması gereken değişiklikler hakkında Müsteşarlığa
bilgi verir.
Katılımcı
bilgilerinin saklanması
MADDE
8 – (1) Emeklilik gözetim merkezi,
şirketlerce gönderilen katılımcı bilgileri ile emeklilik sözleşmesi
bilgilerini elektronik ortamda saklar. Birikimler ile yatırım
hareketlerinin takibini katılımcı bazında yapar ve katılımcılara ait
bireysel emeklilik hesaplarının ve fonların konsolidasyonunu
gerçekleştirir.
(2) Müsteşarlık tarafından
görev verilmesi durumunda, şirketler arası aktarım ve benzeri hususlardaki
taleplerin sonuçlandırılmasını temin eder.
Gözetim
raporları
MADDE
9 – (1) Emeklilik gözetim merkezi,
Müsteşarlıkça uygun görülen metot ve biçimde gözetim raporları hazırlar ve
güvenli hatlar üzerinden Müsteşarlığa iletir. Şirketlerin faaliyetlerinin
yürütülmesi sırasında mevzuata aykırı olduğu tespit edilen uygulamaları
Müsteşarlığa ve gerekli durumlarda Kurula bildirir.
Bireysel
emeklilik aracılarına ilişkin işlemler
MADDE
10 – (1) Emeklilik gözetim
merkezi, bireysel emeklilik aracıları siciline ve bireysel emeklilik
aracıları sınavına ilişkin işlemleri yürütür.
(2) Emeklilik gözetim merkezi,
bireysel emeklilik aracılarına ve şirketlerin personeline yönelik, yerinde
veya uzaktan elektronik ortamda eğitim sunabilir, deneme sınavları
yapabilir.
İstatistikî
analizler
MADDE
11 – (1) Emeklilik gözetim
merkezi, istatistikî analizlere yönelik aşağıdaki faaliyetleri yürütür.
a) Topladığı verilerle ileriye
yönelik modelleme ve analizler yapar, bireysel emeklilik sisteminin
güvenilir ve şeffaf bir şekilde işletilmesini teminen
gerekli önerilerde bulunur.
b) Katılımcılara ait demografik
parametreleri sürekli ölçüm prensibi ile izler, yıllık gelir sigortası ile mortalite ve morbidite
tabloları dahil olmak üzere aktüeryal
tablolar üretir.
c) Müsteşarlığın veya
şirketlerin talebi halinde, güncel veya ileriye yönelik standart ürün
karlılık testleri hazırlar.
Emeklilik
planları
MADDE
12 – (1) Emeklilik gözetim
merkezi, günlük gözetim ve kamunun bilgilendirilmesi amacıyla, şirketlerin
emeklilik planlarının kaydını tutar. Emeklilik planlarının, günlük gözetime
uygunluğunun sağlanmasını teminen gerekli teknik
kontrolleri yapar ve sonuçlarını Müsteşarlığa raporlar.
(2) Emeklilik gözetim merkezi,
uygulamaya konulmadan önce, şirket ile birlikte, onaylı emeklilik planının
günlük gözetime uygunluğuna ilişkin test çalışmalarını yürütür. Test
çalışmaları sonucunda doğrulama kurallarına ilişkin sağlanan mutabakat Müsteşarlığa bildirilir.
Teknik
altyapının uygunluğunun sınanması
MADDE
13 – (1) Emeklilik gözetim
merkezi, emeklilik faaliyet ruhsatı başvurularında şirketlerin teknik
altyapılarının günlük gözetim ve denetime uygunluğunu sınar ve buna ilişkin
hazırladığı raporu Müsteşarlığa gönderir. Müsteşarlıkça görev verilmesi
halinde, faaliyetine devam eden şirketlerin teknik altyapılarına ilişkin
sınama ve değerlendirme işlemlerini de yürütür.
(2) Emeklilik gözetim merkezi,
bireysel emeklilik sistemine ilişkin günlük gözetime esas veri iletiminde
aksama olmaması için şirketlerin teknik altyapı eksikliklerinin
giderilmesine yönelik gerekli uyarılarda bulunur. Süreklilik arz eden
aksaklıkları Müsteşarlığa bildirir.
Bilgilendirme
ve şikayetler
MADDE
14 – (1) Emeklilik gözetim
merkezi, tarafsızlık ilkesine uygun olarak kamunun ve katılımcıların
bilgilendirilmesine yönelik çalışmalar yapar, şikayetleri
değerlendirir. Bilgilendirme kapsamında aşağıdaki faaliyetleri yürütür.
a) Bireysel emeklilik sistemine
ve şirketlere ilişkin yaptığı istatistikî çalışmaların sonuçları hakkında
kamuoyunu bilgilendirir.
b) Bireysel emeklilik
sisteminin işleyişine, emeklilik planlarına, bireysel emeklilik aracıları
siciline, fonlara ve benzeri konulara ilişkin olarak, ilgili mevzuat
çerçevesinde tarafları bilgilendirir. Eksik ve yanlış bilgilendirmeden
kaynaklanabilecek hatalı uygulamaların tespitine yönelik kontrol sistemleri
oluşturabilir. Bu işlemleri, bünyesindeki çağrı merkezi veya diğer iletişim
araçlarını kullanarak yapabilir.
c) Ticari sırların ihlal edilmemesi
kaydıyla, şirketlerin talebi üzerine özel bilgi raporları üretebilir, bu
raporların bir örneğini eş zamanlı olarak Müsteşarlığa gönderir.
(2) Emeklilik gözetim merkezi,
yazılı veya kayda alınmış olma koşuluyla sözlü şikayetleri
tarafsız olarak inceler ve değerlendirmelerde bulunur; inceleme için
gerekli bilgi ve belgeleri ilgili kişi, kurum ve kuruluşlardan talep
edebilir. Gerekli görülmesi halinde şikayet
doğrultusunda Müsteşarlığı veya konusuna göre Kurulu bilgilendirir.
(3) Emeklilik gözetim merkezi,
katılımcıların bilgi taleplerinde, bilgilendirme faaliyetlerinin güvenli
olarak yapılabilmesi amacıyla katılımcı kimliğinin doğrulanmasını
sağlayacak bilgi ve belgeleri isteyebilir.
(4) Emeklilik gözetim merkezi,
katılımcılar, bireysel emeklilik aracıları, ilgili diğer kişi, kurum ve
kuruluşlar ile doğrudan veya dolaylı iletişim kurarak anket, inceleme,
araştırma ve benzeri çalışmalar yapabilir.
Bireysel
emeklilik sisteminin tanıtımı ve uluslararası kurumlarla ilişkiler
MADDE
15 – (1) Emeklilik gözetim
merkezi, kamu yararına yönelik olarak ve bireysel emeklilik sisteminin
tanıtımı ve geliştirilmesi amacıyla yapılacak ortak faaliyetlerin
organizasyonunu yürütebilir.
(2) Emeklilik gözetim merkezi,
Müsteşarlıkça uygun görülmesi halinde, faaliyet konusuna ilişkin olarak
yurt içinde veya yurt dışında ilgili kuruluşlar ile ilişkiler kurar, yurt
içinde veya yurt dışında kurulmuş veya kurulacak organizasyonlara üye olur,
teknik bilgi değişimi yapar; toplantı, panel ve eğitim programları
düzenler.
Diğer
görevler
MADDE
16 – (1) Emeklilik gözetim
merkezi, Müsteşarlıkça görev verilmesi halinde, hayat sigortaları ve diğer
sigorta branşlarında gözetim altyapısını oluşturur
ve işletir; bu sigorta branşlarına ilişkin teknik altyapı sınama ve
değerlendirme işlemlerini yürütür.
(2) Emeklilik gözetim merkezi,
hayat ve diğer sigorta branşları ile bu branşlarda
faaliyet gösterecek aracılara yönelik olarak, Müsteşarlıkça verilen diğer
görevleri yerine getirir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Mali
katkı ve ücretlendirme
MADDE
17 – (1) Müsteşarlık haricindeki
hissedarlar emeklilik gözetim merkezinin yeterli mali güce sahip olmasını teminen, gereken mali katkıyı hisseleri oranında
sağlar.
(2) Emeklilik gözetim merkezi,
sunduğu hizmetler karşılığında alacağı ücretleri, maliyet unsurlarını ve
mali yeterliliğini göz önünde bulundurarak belirler. Bir sonraki takvim
yılında uygulanması öngörülen ücret tarifeleri ve ücretlendirmeye esas
teşkil eden çalışmalar emeklilik gözetim merkezi tarafından oluşturularak her
yılın Aralık ayı sonuna kadar Müsteşarlığa gönderilir. Gerekli hallerde,
ücret tarifeleri Müsteşarlığa bilgi vermek kaydıyla yıl içinde
değiştirilebilir.
(3) Emeklilik gözetim
merkezinin denetim kurulu üyeleri tarafından onaylanmış mali tabloları her
yıl Nisan ayı sonuna kadar Müsteşarlığa gönderilir.
Bilgi
ve belgelerin gönderilmesi
MADDE
18 – (1) Kanun kapsamındaki kurum,
kuruluş ve kişiler emeklilik gözetim merkezine verilen görevlerin yerine
getirilmesini teminen talep edilen bilgi ve
belgeleri eksiksiz ve doğru olarak emeklilik gözetim merkezine gönderir.
(2) Gönderilen bilgi ve
belgelerde hata veya eksiklik tespit edilmesi durumunda, hata, eksiklik
veya hataya yol açabilecek teknik sorunlar emeklilik gözetim merkezinin
taleplerine uygun olarak giderilir.
Gizli
bilgilerin saklanması
MADDE
19 – (1) Gizli bilgilerin
saklanmasına ilişkin olarak, emeklilik gözetim merkezinin yöneticileri ve
çalışanları hakkında, Kanunun 23 üncü maddesinin sekizinci ve onuncu
fıkraları uygulanır.
GEÇİCİ
MADDE 1 – (1) Emeklilik gözetim
merkezi olarak görevlendirilen kuruluş, bu Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren bir yıl içinde gerekli değişiklikleri yaparak ana
sözleşmesini bu Yönetmeliğe uygun hale getirir.
Yürürlük
MADDE
20 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme
MADDE
21 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini
Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakan yürütür.
|